از کارگاههای سنتی تا گالریهای مدرن؛ نفس تازه در هنرهای چوبی ایران
شاید روزگاری تصور اینکه هنر معرق و منبت به جز رحل قرآن، قابآینه و جعبه جواهرات، کاربردی دیگر هم داشته باشد، دشوار بود. اما امروزه هنرمندان جوان و خلاق ایرانی، این هنرهای سنتی را به قلمروهایی تازه کشاندهاند. در نمایشگاههای هنری سالهای اخیر، تابلوهای بزرگ معرق-منبت با سوژههای مینیمالیستی، پیکرههای چوبی مدرن و حتی جواهرات ظریف ساخته شده از ترکیب چوب و فلزات گرانبها به چشم میخورند که نشان میدهد این هنرها هنوز میتوانند شگفتیساز باشند.
موج نو؛ مفاهیم تازه و روایتهای شخصی
یکی از جذابترین روندهای معاصر، حرکت از نقوش کاملاً سنتی به بیان دغدغههای فردی و اجتماعی است. برای نمونه، هنرمندی با سوختهکاری کنترلشده روی چوب و سپس منبتکاری، تضاد «ویرانی و رویش» را به تصویر میکشد. دیگری با کنار هم چیدن پارهچوبهای رنگارنگ و بدون پرداخت کامل، شلوغی و ازدحام شهرهای مدرن را روایت میکند. این رویکردها، زبان هنرهای چوبی را از تزئینِ صرف فراتر برده و آن را به رسانهای برای بیان ایدهها تبدیل کردهاند.
ورود فناوری؛ تهدید یا فرصت؟
بر خلاف باور عمومی، دستگاههای برش لیزری و CNC نه تنها تهدیدی برای هنر معرق و منبت نبودهاند، بلکه به یاری هنرمند آمدهاند. با این فناوریها، برشهای بینهایت دقیق و طرحهای پیچیده هندسی که اجرای آنها با دست ماهها زمان میبرد، در ساعاتی اندک آماده میشود. اما نکته کلیدی اینجاست: ماشین هرگز جای لمس نهایی دست را نمیگیرد. این استاد است که تصمیم میگیرد کدام لبه را نرم کند، کدام سطح را بافت دهد و چگونه قطعات را برای ایجاد هماهنگی بصری بچیند. بهعبارتی، فناوری نقش دستیار را دارد، اما روح و امضای هنرمند همچنان یگانه است.
چوب در قامت مدرن؛ از اکسسوری تا معماری داخلی
امروزه کمتر گالری یا فروشگاه طراحی داخلی لوکسی را میتوان یافت که اثری از هنرهای چوبی ایران در آن نباشد. استفاده از معرقهای کوچک در ساخت گوشواره، گردنبند و دستبند، دریچهای نو به سوی نسل جوان گشوده است. از سوی دیگر، در پروژههای بزرگ معماری، پنلهای دیواری معرق-منبت که گاه تا چندین متر مربع وسعت دارند، به نقطه کانونی لابی هتلها و سالنهای همایش تبدیل میشوند. برخی برندهای مطرح مبلمان نیز با همکاری هنرمندان ایرانی، کلکسیونهای محدودی را روانه بازار جهانی کردهاند که در آن نقش اسلیمی در قالب مدرن بازآفرینی شده است.
چالشها و چشمانداز پیشرو
با تمام این پیشرفتها، هنر معرق و منبت با چالشهایی نیز روبهروست: کاهش استادکاران باتجربه به دلیل سن بالا و عدم تمایل نسل جدید به صرف وقت برای یادگیری کامل، نوسان قیمت مواد اولیه و نبود برندسازی منسجم در بازارهای بینالمللی. با این وجود، شکلگیری استارتآپهای هنری، فروشگاههای اینترنتی تخصصی و حمایت از ورود این هنر به برنامههای آموزش رسمی مدارس و دانشگاهها، نویدبخش آیندهای روشن است. چوب، این ماده گرم و زنده، همچنان در دستان هنرمندان ایرانی میروید و داستانهای تازهای برای گفتن دارد.
- admin
- خرداد 4, 1405
- 1 بازدید